Przeszczep tkanki łącznej CTG

W Dental Studio by Daria Rowecka w Katowicach przeszczep tkanki łącznej (CTG) stosowany jest w celu zwiększenia grubości i objętości tkanek miękkich oraz w leczeniu wybranych recesji dziąsłowych. Zabieg może pomóc w odtworzeniu korzystnego konturu dziąseł, ograniczeniu widoczności odsłoniętych korzeni zębów i poprawie estetyki linii dziąsłowej.

Dokładna diagnostyka i indywidualna kwalifikacja pozwalają ocenić warunki tkanek, określić możliwości leczenia oraz odpowiednio zaplanować zakres zabiegu.

Przeszczep tkanki łącznej, określany skrótem CTG (z ang. connective tissue graft), to zabieg z zakresu chirurgii periodontologicznej stosowany przede wszystkim w leczeniu recesji dziąsłowych oraz zwiększaniu grubości i objętości tkanek miękkich wokół zębów lub implantów.

CTG wykorzystuje własną tkankę pacjenta, dzięki której możliwa jest odbudowa odpowiednich warunków tkanek miękkich. Zabieg może mieć znaczenie zarówno zdrowotne i funkcjonalne, jak i estetyczne – szczególnie w przypadku odsłoniętych korzeni zębów i nieprawidłowego przebiegu linii dziąseł.

Przeszczep tkanki łącznej polega na wykorzystaniu fragmentu własnej tkanki łącznej pacjenta (z podniebienia) w obszarze wymagającym pogrubienia lub odbudowy tkanek miękkich. W przeciwieństwie do wolnego przeszczepu dziąsłowego (FGG) CTG nie obejmuje warstwy nabłonkowej, a przeszczepiana tkanka łączna zostaje umieszczona pod odpowiednio przygotowanymi tkankami w miejscu biorczym. Takie rozwiązanie umożliwia zwiększenie grubości tkanek i, w odpowiednio zakwalifikowanych przypadkach, stanowi element chirurgicznego leczenia recesji dziąsłowych. Zakres możliwej korekty zależy od warunków anatomicznych i rodzaju leczonego problemu.

Decyzję o wykonaniu przeszczepu tkanki łącznej podejmuje się na podstawie badania periodontologicznego, oceny warunków anatomicznych oraz celu planowanego leczenia. Do głównych wskazań do CTG należą:

• recesje dziąsłowe, czyli odsłonięcie powierzchni korzenia zęba, szczególnie RT1 lub RT2,
• potrzeba zwiększenia grubości tkanek miękkich, 
• nadwrażliwość odsłoniętych powierzchni korzeni, jeśli jest związana z recesją, a warunki kliniczne uzasadniają leczenie chirurgiczne,
• zaburzenia estetyki linii dziąseł wynikające z recesji lub niedostatecznej objętości tkanek miękkich,
• potrzeba augmentacji tkanek miękkich wokół zębów lub implantów (w określonych przypadkach),
• konieczność poprawy objętości i konturu tkanek miękkich w ramach przygotowania do wybranych procedur implantologicznych lub protetycznych.

CTG umożliwia modyfikację jakości i objętości tkanek miękkich, dzięki temu znajduje zastosowanie w leczeniu problemów periodontologicznych i w procedurach wymagających szczególnej dbałości o estetykę dziąseł.

W zależności od wskazania potencjalne korzyści obejmują:

• zwiększenie grubości tkanek miękkich,
• częściowe lub całkowite pokrycie recesji w przypadkach o odpowiednich warunkach klinicznych,
• zmniejszenie powierzchni odsłoniętego korzenia zęba,
• możliwość ograniczenia nadwrażliwości związanej z recesją,
• poprawę przebiegu i proporcji linii dziąseł,
• uzyskanie korzystnego dopasowania do sąsiednich tkanek pod względem koloru i struktury (np. w przypadku „prześwitywania” implantu),
• poprawę warunków tkanek miękkich wokół zębów lub implantów.

W okresie poprzedzającym przeszczep tkanki łącznej ważne jest utrzymywanie higieny jamy ustnej, która ogranicza ilość płytki bakteryjnej i sprzyja prawidłowemu gojeniu tkanek po zabiegu. Jeśli lekarz zalecił higienizację, należy ją wykonać w ustalonym terminie. Warto również zaplanować dzień zabiegu tak, aby zapewnić sobie możliwość odpoczynku i przestrzegania zaleceń pozabiegowych.

Przed zabiegiem pacjent powinien poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, chorobach przewlekłych i alergiach. Nie należy samodzielnie odstawiać leków przeciwkrzepliwych, przeciwpłytkowych ani modyfikować innych terapii – ewentualne zmiany ustala lekarz.

W dniu zabiegu należy zrezygnować ze spożywania alkoholu i palenia papierosów oraz dokładnie umyć zęby.

Przeszczep tkanki łącznej (CTG) jest planowany indywidualnie, z uwzględnieniem rodzaju problemu, stanu tkanek miękkich oraz warunków anatomicznych pacjenta. Cała procedura obejmuje kilka etapów.

• Konsultacja, diagnostyka i kwalifikacja – lekarz przeprowadza badanie jamy ustnej, ocenia stan dziąseł i przyzębia, grubość oraz ilość tkanek miękkich, a także warunki w miejscu planowanego zabiegu. W przypadku recesji analizuje m.in. jej rozległość, stan tkanek międzyzębowych i możliwości chirurgicznego pokrycia odsłoniętej powierzchni korzenia. Oceniane jest również potencjalne miejsce pobrania tkanki oraz ogólny stan zdrowia pacjenta. W razie potrzeby diagnostykę uzupełnia się o odpowiednio dobrane badania obrazowe (np. tomografię CBCT).
• Znieczulenie miejscowe – okolica biorcza oraz miejsce, z którego zostanie pobrana tkanka, są znieczulane miejscowo. Pozwala to ograniczyć dolegliwości bólowe podczas wykonywania procedury.
• Przygotowanie miejsca biorczego – lekarz odpowiednio przygotowuje tkanki w obszarze wymagającym leczenia, tworząc „kieszonkę” pod dziąsłem. Określony sposób postępowania zależy od wskazania oraz wybranej techniki chirurgicznej.
• Pobranie tkanki łącznej – przeszczep pozyskiwany jest najczęściej z podniebienia. Pobiera się fragment tkanki łącznej (warstwy pod powierzchnią), bez pobierania nabłonka. Miejsce dawcze zostaje odpowiednio zabezpieczone w zależności od zastosowanej techniki.
• Umieszczenie i stabilizacja przeszczepu – pobrana tkanka jest dopasowywana i umieszczana w przygotowanym miejscu biorczym – „kieszonce” pod dziąsłem, a następnie stabilizowana przy użyciu cienkich szwów. W przypadku leczenia recesji przeszczep współpracuje z odpowiednio ułożonymi tkankami dziąsła, zgodnie z zastosowaną techniką chirurgiczną.
• Zabezpieczenie obszaru zabiegowego – lekarz zakłada szwy i stosuje opatrunek periodontologiczny. W niektórych przypadkach, w celu zabezpieczenia podniebienia, stosuje się specjalną płytkę podniebienną. Po zakończeniu zabiegu pacjent otrzymuje zalecenia dotyczące ochrony miejsca biorczego i dawczego, higieny oraz postępowania w okresie gojenia.

Czas trwania przeszczepu tkanki łącznej zależy od zakresu leczenia, warunków anatomicznych oraz zastosowanej techniki chirurgicznej. Zwykle mieści się w zakresie od 60 do 120 minut.

Proces gojenia po przeszczepie tkanki łącznej obejmuje zarówno miejsce biorcze, jak i okolicę, z której pobrano tkankę. A przebieg okresu rekonwalescencji zależy od indywidualnych cech organizmu pacjenta oraz przestrzegania zaleceń pozabiegowych dotyczących m.in.: 

• zasad dbania o higienę jamy ustnej (np. nie należy szczotkować ani nitkować zębów w obszarze zabiegowym),
• unikania dotykania przeszczepu językiem lub palcami oraz odciągania wargi w celu oglądania rany,
• wybierania miękkich pokarmów i unikania produktów, które mogą mechanicznie lub termicznie podrażniać tkanki w obszarach zabiegowych,
• ograniczenia intensywnego wysiłku fizycznego w pierwszym okresie gojenia,
• rezygnacji z palenia tytoniu i spożywania alkoholu,
• zgłaszania się na wyznaczone wizyty kontrolne i zdjęcie szwów (zwykle po 14 dniach). 

Powrót do standardowej higieny miejsca zabiegowego powinien odbywać się stopniowo, według wskazówek lekarza. Wstępne gojenie trwa zwykle kilka tygodni, natomiast dalsza przebudowa i dojrzewanie tkanek wymagają więcej czasu – około 3 miesięcy. Ostateczny efekt CTG ocenia się po 6 miesiącach od zabiegu.

Przeszczep tkanki łącznej wymaga precyzyjnej kwalifikacji, która uwzględnia zarówno miejscowy stan w jamie ustnej, jak i ogólny stan zdrowia pacjenta. Niezbędne jest wykluczenie obecności przeciwwskazań do CTG, takich jak:

• nieleczone lub niewystarczająco kontrolowane choroby dziąseł i przyzębia,
• aktywne stany zapalne jamy ustnej,
• niewystarczająca higiena jamy ustnej lub duże złogi kamienia nazębnego, 
• niekorzystne warunki anat